Өрттүк-техникалык экспертизалар бөлүмү

Өрттүк-техникалык экспертиза – эң татаал экспертизалардын бири. Анткени, анын жардамы менен кээде көп убакыт өтүп кеткен фактыларды аныктоо талап кылынат.
Өрттүк-техникалык экспертиза болуп өткөн өрттөнүүнүн себебин, шарттарын, башталышынын жана болуп өтүүсүн аныктоо үчүн дайындалат. Өрттөнүүнүн себебин аныктоо өрттүк-техникалык экспертизанын эң маанилүү милдети. Анткени бул суроонун чечилиши менен гана өрттөнүүнүн күнөөкөрүн табууга мүмкүнчүлүк пайда болот.
Бир имараттын ичиндеги өрттүн күч алышы жана таралышы күйүүчү жабдыктар жана буюмдардын аралыгына, өрт башталып жана уланып жатканда абанын кирип-чыгып турганына, өрттүн очогуна жана башка шарттарга байланыштуу ар кыл жагдайда болот. Бул факторлордун баары эксперт өрттөнүүнүн ордун карап жатып өрттүн очогун жана тараган жолдорун табууга жардам берет.
Азыркы учурда автоунааларга көбүрөөк электротехникалык жабдуулар кошулуп жатат. Алардын кээ бири машина өндүрүүчүлөр тарабынан кошулса, кээ бири автоунаанын ээсинин каалоосу менен ар кыл фирмалар тарабынан кошулат. Бул жабдуулар автоунаалардын өрттөнүшүнүнө себеп болгон учурлар көбөйдү.
Автоунаалардын түрлөрүнүн көбөйгөнүнө жараша кээ бир учурларда автотехникалык эксперттин да жардамы керек болот. Заманбап автоунаанын өрттөнүү объектиси катары өзүнө тиешелүү атайын сапаттары бар. Алар өз учурунда өрттүк-техникалык эксперттин ишти алып баруусун аныктайт жана өрттүн болжолдуу очогун жана себептерин айкындоого жардам беришет.
Негизи заманбап автоунаалардын мүнөздөмөлөрүнүн бири болуп алардын өрткө туруксуздугу саналат. Негизги коркунучту автоунаадагы күйүүчү майдын көлөмү туудурат. Төмөндө өрттүк-техникалык бөлүмдүн эксперттик тажрыйбасында болуп өткөн техникалык себептер менен өрттөнгөн автоунаалардан бир нече мисал келтирилген.
2010-жылдын 05 майында кароолсуз унаа токтотуучу жайда калтырылган «Тойота Королла» үлгүсүндөгү автоунаанын өрттөнүү фактысы боюнча өткөрүлгөн өрттүк-техникалык экспертизанын жыйынтыгында, өрт автоунаанын кыймылдаткыч бөлүгүнүн алдыңкы сол жагынан башталганы аныкталган. От чыгууга электр зымдарынын кыска тийишип кетүүсү себеп болгон.
Дагы бир мисал, бул 2009-жылдын 09 мартында болгон жана бул учурда «Хюндай Акцент» автоунаасы жүрүп баратып өрттөнүп баштаган. Өрттүк-техникалык экспертизанын жүрүшүндө от чыгуунун себеби аныкталган. Кыймылдаткычтын коллекторуна жасалма жылыткыч катары бекитилген чүпүрөк, коллекторго жабышып калган жана өрттүн чыгышына себеп болгон. Тажрыйба көргөзгөндөй өрттүн чыгышына мындай жөнөкөй техникалык себептер көп болот.
Өрттүк-техникалык экспертиза эң маанилүү болуп эсептелген милдети – өрттөнүүнүн себебин аныктоодон тышкары, ар кыл диагностикалык жана техникалык суроолорго да жооп табууга жардам берет. Албетте, келтирилген мисалдар автоунаалардын өрттөнүшүнүн себептеринин бардыгын көргөзө албайт.
Өрттүк-техникалык экспертизанын объектилери ар түрдүү болот. Себеп дегенде өрт физикалык закондорго ылайык күйөт жана объектилерди же жолдорду тандабайт. Өрт болуп өткөн жерде бардык объектилер унчукпас күбөлөр болот. Аларды туура таап жана эмнени билидрээрин билүү зарыл.
Өрттүк техникалык эксперттин илим жана билим деңгээли жогору болушу керек. Анткени ал курулуш каражаттарынын, автоунаалардын түзүлүшүн, металлдардын сапаттарын билип, кайсы бир деңгээлде химиялык илими да болушу зарыл. Албетте ал табияттын физикалык закондорун билүүдөн тышкары криминалист катары өрт болгон жерди туура баамдоо менен изилдөөнүн керектүү жолун жана методикасын туура тандашы керек.
Башка эксперттик багыттарда кызматкерлер изилдөө объектисин кайра карап чыгууга мүмкүнчүлүгү бар болсо, өрттүк-техникалык экспертизада эксперт тыкан иш алып барып тез чечим чыгарышы керек. Себеби изилдөө объектилери кыска убакыттын ичинде өзгөрүлүп же биротоло жок болуп кетиши мүмкүн.